محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى
127
مجربات اكبرى ( فارسى )
كافور دانگى به روغن زنبق « 1 » حب سازند و بدهند و اگر زياده از اين دهند قولنج آرد و دانك « 2 » در عرف اطباء عبارت است از مقدار هشت حبه و حبه جو ميانه را گويند كسى از اين حبه گهنگچى نفهمد زيرا كه گنگچى از دو حبه زياده مىباشد جون محل اشتباه بود و زياده وزن از اين دواء باعث هلاكت بتفصيل نكاشته شد . ديگر كه سنگرهنى و ايتسار و خون و بلغم آمدن و پيچش و هر قسم اسهال را مفيد است ، ارند ، افيون ، قرنفل ، جايفل ، ريش درخت بربيل ، مغز تخم انبه ، مغز تخم جامن ، گل ملتانى پروارش موچرس ، گل دهاوه جوترى ، زنجبيل ستوه كونه برى يعنى ؛ كويت لوده زيرهء سفيد مصرى را برابر كوفته ، بيخته ، در شيرهء برگ تنبول كه با مصالح كوفته باشند آميخته كهرل كنند تا يكسان شود مقدار نخود گوليها بندند و به حسب حاجت آدمى يك حب يا زياده با آب برنج ساطهى بدهند بعضى اطفال را دو حب داده شده است ليكن نخست هر حصه كمتر دهند بهتر است . ديگر كه سنگرهنى و زحير و خون و بلغم و خون صرف را سود دارد و سنگرهنى را مفيد است . مرجان پنج درم ، عنبر ، مشك هر يك دو ماشه ، رال سنگ جراحت ، الايچى خرد هر يك چهار ماشه ، گلاب ده درم ، ادويه در گلاب چندان كهرل كنند كه خشك شود بعده اقراض بندند هر قرص موازنه يك ماشه ، دو سرخ ، و صبح و شام يك يك قرص با گلاب بدهند . ديگر كه اسهال خونى و بلغم و پيچش دور كند ، زيرهء سپيد كوفته ، بيخته ، با شكر سپيد بدهند .
--> ( 1 ) - زنبق : از رياحين معروفه است و به فارسى سوسن آزاد نامند و او غير سوسن ابيض و غير ياسمن است و در سوسن مذكور مىشود و اشتباه عظيمى در او كردهاند . ( تحفه ) ( 2 ) - دانك : دانگ : برابر هشت حبه و هر حبه برابر جو ميانه مىباشد .